W czasie II wojny światowej piwnice malborskiego ratusza służyły jako cele aresztu policyjnego podlegającego gestapo w Kwidzynie. Trafiali tam między innymi polscy działacze konspiracyjni, którzy sprzeciwiali się germanizacji i prowadzili działalność na rzecz zachowania polskiej tożsamości.
O historii tego miejsca opowiada Maria Keńska-Wyszyńska, członkini Zarządu Głównego Stowarzyszenia Społeczno-Historycznego Związek Polaków Młody Las. Organizacja powstała w Malborku w maju 1941 roku. Jej założycielami byli polscy robotnicy przymusowi: Narcyz Kozłowski, Aleksander Wiśniewski i Antoni Janowicz. Członkowie prowadzili tajne nauczanie, a także działalność sabotażową, propagandową i wywiadowczą.
Wśród więzionych w ratuszu był Aleksander Wiśniewski, pierwszy dowódca organizacji, który po brutalnym przesłuchaniu zmarł w 1943 roku w więzieniu w Gdańsku. Narcyz Kozłowski, jego następca, przeżył wojnę i pozostawił wspomnienia dotyczące warunków panujących w areszcie.
W ratuszu, w którym piwnice zostały zamienione na cele więzienne, dniem i nocą panowała ciemność – opisywał.
Więźniowie byli bici i maltretowani, a przesłuchania miały wymusić zeznania oraz podporządkowanie się niemieckim władzom.
Represje dotknęły wielu członków Młodego Lasu. Wacław Michalski, zatrzymany w 1944 roku, został skatowany i zmarł w malborskim szpitalu. Inni konspiratorzy trafiali do obozów koncentracyjnych. Jedną z ofiar był również działacz znany pod pseudonimem Lalka, którego po torturach powieszono publicznie przed ratuszem, aby zastraszyć polskich robotników przymusowych.
Skalę represji trudno dziś dokładnie ustalić, ponieważ część dokumentów została zniszczona lub rozproszona. W 1984 roku na ścianie ratusza umieszczono tablicę upamiętniającą więzionych tam członków Młodego Lasu i innych działaczy patriotycznych. W uroczystości uczestniczył Narcyz Kozłowski.
Więcej informacji o organizacji i losach jej członków można znaleźć w książce „Niech nam szumi Młody Las”. Maria Keńska-Wyszyńska zwraca również uwagę na portal Straty.pl, gdzie publikowane są informacje o osobach zaginionych i pomordowanych podczas wojny. Przypominanie tych historii pozwala zachować pamięć o ludziach, którzy w okupowanym Malborku ryzykowali życie w obronie polskości.
