Ubezpieczony może utracić prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia, jeżeli w czasie orzeczonej niezdolności do pracy będzie:
- wykonywać pracę zarobkową lub
- podejmować aktywność niezgodną z celem tego zwolnienia.
Nowe przepisy doprecyzowują te pojęcia.
Praca zarobkowa to każda czynność o charakterze zarobkowym, niezależnie od podstawy prawnej jej wykonania. Wyjątkiem są tzw. czynności incydentalne, których podjęcia wymagają istotne okoliczność, jednak polecenie pracodawcy nie jest uznawane za taką okoliczność.
Aktywność niezgodna z celem zwolnienia to wszelkie działania, które utrudniają lub wydłużają proces leczenia bądź rekonwalescencji. Nie należą do nich zwykłe czynności dnia codziennego ani wspomniane wyżej czynności incydentalne wynikające z istotnych okoliczności.
Zasada ogólna pozostaje bez zmian: okres zwolnienia musi służyć odzyskaniu zdrowia. Każdy przypadek aktywności podjętej w trakcie e-ZLA będzie tak jak dotychczas, weryfikowany i oceniany indywidualnie, z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy.
Jak przebiega kontrola prawidłowego wykorzystywania zwolnień?
Kontrola ma na celu sprawdzenie, czy ubezpieczony nie wykorzystuje zwolnienia niezgodnie z jego przeznaczeniem. Zmiany w ustawie zasiłkowej regulują teraz precyzyjnie:
- uprawnienia i obowiązki kontrolerów (np. prawo do legitymowania osoby kontrolowanej w celu ustalenia tożsamości),
- obowiązki osób kontrolowanych,
- zasady przeprowadzania kontroli oraz sporządzania protokołu,
- tryb składania zastrzeżeń do ustaleń kontroli.
Zmiany w orzecznictwie lekarskim ZUS
Od 13 kwietnia 2026 r. zaczną obowiązywać nowe zasady dotyczące kwalifikacji i zatrudniania kadry medycznej w ZUS:
Poza lekarzami orzecznikami, decyzje w określonych sprawach będą mogli wydawać specjaliści z innych dziedzin:
- fizjoterapeuci – w sprawach rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej,
- pielęgniarki i pielęgniarze – w sprawach o niezdolność do samodzielnej egzystencji.
Orzekać będą mogli nie tylko specjaliści, ale także lekarze w trakcie specjalizacji oraz lekarze z 5-letnim stażem pracy (nawet bez tytułu specjalisty). Kadra medyczna będzie mogła świadczyć pracę na podstawie umowy o pracę lub umowy o świadczenie usług (B2B/zlecenie).
Zmiany te to etap reformy orzecznictwa. Kolejne modyfikacje, dotyczące organizacji postępowań i nowego trybu wydawania orzeczeń, wejdą w życie 1 stycznia 2027 r.