Og艂oszona ustawa wprowadza liczne zmiany. S膮 w艣r贸d nich nowe definicje pracy zarobkowej i aktywno艣ci niezgodnej z celem zwolnienia, a tak偶e mo偶liwo艣膰 艣wiadczenia pracy u jednego pracodawcy, kiedy pracownik korzysta ze zwolnienia lekarskiego u drugiego. Co wa偶ne, przepisy wchodz膮 w 偶ycie w r贸偶nych terminach.
Od 27 stycznia b臋d膮 obowi膮zywa艂y doprecyzowane zasady kontroli prawid艂owo艣ci orzekania o czasowej niezdolno艣ci do pracy i wystawiania za艣wiadcze艅 lekarskich. Pozwol膮 one wyeliminowa膰 w膮tpliwo艣ci zwi膮zane z kontrol膮 zwolnie艅. Zmiany usprawni膮 tak偶e kontrol臋 na etapie gromadzenia dowod贸w.
W nowelizacji jednoznacznie wskazano na uprawnienie ZUS do kontrolowania zwolnie艅 lekarskich z tytu艂u opieki nad chorym cz艂onkiem rodziny, a tak偶e wprowadzono mo偶liwo艣膰 偶膮dania przez ZUS od ubezpieczonego wyja艣nie艅 i informacji na potrzeby kontroli zwolnienia.
Od tej pory ZUS b臋dzie te偶 m贸g艂 udost臋pnia膰 samorz膮dowi lekarskiemu, dla cel贸w post臋powania o odpowiedzialno艣ci, dane, informacje i dokumenty jakie zgromadzi艂 w post臋powaniach zwi膮zanych z kontrol膮 zwolnie艅 i z cofni臋ciem upowa偶nienia do ich wystawiania. Odwo艂anie do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Spo艂ecznej od decyzji o cofni臋ciu upowa偶nienia do wystawiania zwolnie艅 zast膮pi wniosek do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Kolejne zmiany wejd膮 w 偶ycie od 13 kwietnia. Jest w艣r贸d nich uregulowanie podejmowania przez 艣wiadczeniobiorc贸w okre艣lonych czynno艣ci w czasie zwolnienia lekarskiego. Utrzymana jest zasada, 偶e ubezpieczony traci prawo do zasi艂ku chorobowego za ca艂y okres zwolnienia, je艣li wykonuje prac臋 zarobkow膮. Doprecyzowana zosta艂a natomiast druga przes艂anka. Ubezpieczony utraci zasi艂ek chorobowy, je偶eli b臋dzie podejmowa艂 aktywno艣膰 niezgodn膮 z celem zwolnienia.
Do ustawy wprowadzono definicje pracy zarobkowej i poj臋cie aktywno艣ci niezgodnej z celem zwolnienia. Ich wykonywanie albo podejmowanie mo偶e spowodowa膰 utrat臋 prawa do zasi艂ku chorobowego. Prac膮 zarobkow膮 b臋dzie ka偶da czynno艣膰 o charakterze zarobkowym, niezale偶nie od stosunku prawnego b臋d膮cego podstaw膮 jej wykonania, z wy艂膮czeniem czynno艣ci incydentalnych, kt贸rych podj臋cia wymagaj膮 istotne okoliczno艣ci. Tak膮 okoliczno艣ci膮 nie mo偶e by膰 polecenie pracodawcy. Aktywno艣膰 niezgoda z celem zwolnienia to wszelkie dzia艂ania, kt贸re utrudniaj膮 lub wyd艂u偶aj膮 proces leczenia albo rekonwalescencj臋. Nie dotyczy to zwyk艂ych czynno艣ci dnia codziennego lub czynno艣ci incydentalnych, kt贸rych podj臋cia wymagaj膮 istotne okoliczno艣ci.
Nadal kontrol臋 prawid艂owo艣ci wykorzystywania zwolnie艅 zgodnie z ich celem b臋d膮 mogli przeprowadza膰 p艂atnicy sk艂adek uprawnieni do wyp艂aty zasi艂k贸w i ZUS. Uprawnienie to dotyczy zar贸wno zwolnie艅 z powodu choroby, jak i z tytu艂u opieki nad chorym cz艂onkiem rodziny. Kontrol膮 mog膮 by膰 obejmowane r贸wnie偶 osoby po ustaniu tytu艂u do ubezpieczenia chorobowego. Kontrolerzy uzyskaj膮 uprawnienia do legitymowania osoby kontrolowanej, 偶eby ustali膰 to偶samo艣膰. B臋d膮 te偶 uprawnieni do wst臋pu do miejsca kontroli i do odbierania informacji od osoby, kt贸r膮 kontroluj膮, jej p艂atnika sk艂adek i lekarza.
ZUS b臋dzie m贸g艂 zatrudnia膰 piel臋gniarki, piel臋gniarzy i fizjoterapeut贸w do wydawania niekt贸rych orzecze艅. Fizjoterapeuci b臋d膮 mogli orzeka膰 w sprawach rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej ZUS, piel臋gniarki lub piel臋gniarze w sprawach niezdolno艣ci do samodzielnej egzystencji.
A偶 do 1 stycznia 2027 r. poczekaj膮 zmiany w zakresie wystawiania e-ZLA. Od tej daty, lekarz, na 偶膮danie ubezpieczonego, nie b臋dzie mia艂 obowi膮zku wystawienia zwolnienia, je偶eli praca zarobkowa w jednym miejsc b臋dzie mog艂a by膰 wykonywana z uwagi na jej rodzaj. B臋dzie to dotyczy艂o np. sytuacji, w kt贸rej ubezpieczony zatrudniony jest u dw贸ch pracodawc贸w, np. u jednego na umowie o prac臋, a u drugiego na umowie zlecenie i w czasie, gdy b臋dzie niezdolny do wykonywania pracy u jednego pracodawcy, u drugiego ze wzgl臋du na charakter pracy b臋dzie m贸g艂 j膮 艣wiadczy膰. W takim przypadku ubezpieczony b臋dzie zobowi膮zany poinformowa膰 p艂atnika sk艂adek uprawionego do wyp艂aty zasi艂k贸w o okresie, na kt贸ry zosta艂o mu wystawione zwolnienie od pracy z innego tytu艂u.
R贸wnie偶 od pocz膮tku przysz艂ego roku w jednym akcie prawnym b臋d膮 okre艣lone post臋powania, zwi膮zanego z wydaniem orzeczenia, niezale偶nie od celu, w jakim jest wydawane. Mog膮 to by膰 orzeczenia dla potrzeb ustalenia prawa do 艣wiadcze艅 z ubezpiecze艅 spo艂ecznych (np. renty z tytu艂u niezdolno艣ci do pracy) czy dla cel贸w poza ubezpieczeniowych (np. trwa艂ej niezdolno艣ci do pe艂nienia obowi膮zk贸w s臋dziego). Wprowadzono te偶 jednoosobowe orzekanie. Zar贸wno orzeczenia wydawane po raz pierwszy, jak i orzeczenia wydawane w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy w zwi膮zku ze sprzeciwem lub zarzutem wadliwo艣ci, co do zasady b臋d膮 wydawane jednoosobowo. W sprawach szczeg贸lnie skomplikowanych, w przypadku ponownego rozpatrywania sprawy, b臋dzie mo偶liwo艣膰 skierowania sprawy do rozpatrzenia przez trzech lekarzy orzecznik贸w.
Badanie zwi膮zane z wydaniem orzeczenia b臋dzie mo偶na przeprowadzi膰 zdalnie w formie e-wizyty. Okre艣lono r贸wnie偶 nowe sposoby dor臋czenia orzeczenia w formie dokumentu elektronicznego. Wydruk b臋dzie mo偶liwy na 偶yczenie i gdy nie b臋dzie mo偶liwo艣ci wystawienia dokumentu elektronicznego. Termin na wydanie orzeczenia b臋dzie wynosi艂 maksymalne 30 dni, a osoba zainteresowana, w przypadku jego przekroczenia b臋dzie mog艂a wnie艣膰 ponaglenie.
W ustawie uszczeg贸艂owiono te偶 zasady dost臋pu ZUS do dokumentacji medycznej podmiot贸w, kt贸re udzielaj膮 艣wiadcze艅 zdrowotnych. Okre艣lono obowi膮zki tych podmiot贸w w tym zakresie, utworzono katalog form, w jakich dokumentacja mo偶e by膰 udost臋pniona i wskazano na jej udost臋pnienie termin 14 dni od otrzymania wniosku.